Start  ›  Katedra  ›  Browar  ›

Browar klasztorny znajdował się niegdyś między katedrą a budynkiem szafarni. Zamykał otwartą dziś przestrzeń pomiędzy kościołem, klasztorem, spichlerzem, młynem i szafarnią. Budynek, w którym po przebudowie ulokowano browar pochodził jak wykazały badania architektoniczne zachowanej części muru z przełomu XIII i XIV wieku, gdy pełnił najprawdopodobniej jakąś funkcję gospodarczą (szafarnię wybudowano w XV wieku). Browar wzniesiono na planie prostokąta. Miał długość 40 i szerokość 15 metrów a grubość jego ścian zewnętrznych wynosiła 1,1 metra. Jak podaje kronika oliwska spłonął wraz z kościołem i klasztorem w Wielki Piątek 25 marca 1350 roku. Został odbudowany pod koniec XIV wieku.

W połowie XVI wieku na terenie opactwa znajdowało się 18 karczem, które zaopatrywane były w piwo pochodzące z browaru klasztornego. Jedną z najbardziej uważanych karczm będących w posiadaniu cystersów była gospoda "Herberge" znajdująca się na terenie Gdańska. Browar i karczmy przynosiły klasztorowi w okresie XVI-XIX wieku spore dochody. Np. z karczmy w porcie cystersi otrzymywali 12 grzywien rocznie (srebrna moneta warząca 230-240 gramów). W 1616 roku zanotowano w wilkierzu oliwskim, że karczmarz ma być zaopatrzony we wszelkie towary dla podróżnych pod groźbą utraty przywileju oraz że nie może karczmarz obcego piwa podawać. W opactwie istniał też prawdopodobnie dom piwowara, w którym mieszkał piwowar i kilku pracowników pochodzących z poddanych klasztorowi wsi.

Browar został ponownie zniszczony w dniu 18 lutego 1557 roku podczas najazdu żołnierzy gdańskich na dobra klasztorne. Odbudowywano go w latach 1591-1602. Kasata klasztoru oliwskiego w 1831 roku przyniosła kres tradycją piwowarskim w Oliwie. Budynek browaru został rozebrany w latach 1832-1833. W latach następnych powstały w Oliwie jedynie rozlewnie wód i piwa znane m.in. pod szyldami Paul Müller (od końca XIX wieku) i Heinrich Wirth (początek XX wieku).

Piotr Leżyński


Literatura:
Dąbrowski Kazimierz, Opactwo cystersów w Oliwie od XII do XVI wieku, Gdańsk 1975
Iwicki Zygmunt, Oliwa wczoraj i dziś, Gdańsk 2001
Kromer Adam, Oliwa, Gdańsk 2007
Mamuszka F., Stankiewicz J., Oliwa. Dzieje i zabytki, Gdańsk 1959
Muzeum Zamkowe w Malborku, Kronika oliwska, Malbork 2008
Piwek Aleksander, Dawny browar cystersów oliwskich, Architectus 3(35), Wrocław 2013


Fragment planu opactwa cystersów w Oliwie. 1 połowa XIX wieku.
Mamuszka F., Stankiewicz J., Oliwa. Dzieje i zabytki, Gdańsk 1959.


Zachowana część murów w północno-zachodnim skrzydle klasztoru obok głównego zachodniego wejścia do katedry. 13 luty 2005.
Fot. Piotr Leżyński.


Plan sporządzony w 1824 roku (Arch. Miejskie w Gdańsku).
Zygmunt Iwicki, Oliwa wczoraj i dziś, Gdańsk 2001.


Początek strony.