NID Oddział w Gdańsku: Karta biała. Domek robotniczy ul. Spacerowa nr 18. Rok wykonania karty: 1984 (A. Kunicka, J. Radowska).
Zobacz: Karta biała z 1984 roku:

Czas powstania 1892. Powiwrzchnia użytkowa 442 m2. Remont kapitalny w 1972 roku. W budynku pierwotnie mieściły się biura młyna w przyziemiu partii zachodniej, w partii wschodniej budynku mieściły się stajnie dla koni będących w posiadaniu młyna. Obecnie całość obiektu zaadoptowano na mieszkania. Budynek posiada instalację elektryczną, wodną, ogrzewanie piecami.


Spacerowa nr 18. Elewacja południowa. Korekta AI.   Karta biała z 1984 r.


Spacerowa nr 18. Elewacja wschodnia. Korekta AI.   Karta biała z 1984 r.

Spacerowa nr 18.   Fot. Artur Wołosewicz 1977. Przekazał Robert Krygier.

NID Oddział w Gdańsku: Karta biała. Młyn IX ul. Spacerowa nr 18. Rok wykonania karty: 1984 (A. Kunicka, J. Radowska).
Zobacz: Karta zielona z 1959 roku.
Zobacz: Karta biała z 1984 roku.

Zobacz:
Młyn IX, DawnaOliwa.pl
Młyn Oliwski, fot. Ryszard Petrajtis
Huczały młoty kuźnic, Mamuszka, 1957
400-letni młyn w Oliwie, Trojmiasto.pl, 2021
Grażyna Niemyjska, Dahlmann Julius, Gedanopedia

Obecnie firma Młyn Oliwski


Metki od worków z otrębami przennymi i mąką żytnią z czasów II wojny światowej, kiedy właścicielem firmy Julius Dahlmann był Arnold Kirstein. Na pomarańczowej metce wybito datę 9 września 1940.
Ze strony trojmiasto.pl.


Po lewej młyn IX. Władysław Lam, przed 1948 r. Zbiory: Muzeum Narodowe w Warszawie.   Pobrano z Facebook: Gedanarium.


Ul. Spacerowa oraz Młyn IX. Fot. z końca lat 60 XX wielu.
Zbiory Krzysztofa Gryndera.


Młyn IX. Posesja nr 18. Fotografia wydana w 1964 roku.
Zbiory Piotra Leżyńskiego.


Budynek (Młyn IX) nr 18 przy ul. Spacerowej w Oliwie.   Fot. Artur Wołosewicz 1977. Przekazał Robert Krygier.


Domek robotniczy i Młyn IX przy ul. Spacerowej w Oliwie. Widok z 1993 r.
Pobrano z Facebook: Marek Jucewicz.


Młyn Oliwski przy ul. Spacerowej w Oliwie. Fot. Robert Krygier 2012.
Pobrano z www.FotoPolska.eu.

Właściciele w XX wieku:
1872-1910 - Julius Dahlmann.
1910-1921 - Johannes Werner.
1924-1928 - Wdowa Sophie Werner zd. Dahlmann.
1929 - Spadkobiercy Wernera (Arnold Kirstein).
1931-1942/45 - Arnold Kirstein (Dahlmann J. off H.-G.).
1946 - Państwowy Młyn Wodno-Elektryczny.
1992 - Własność prywatna.


M. Kilarski, F. Mamuszka, J. Stankiewicz, Oliwa (wykz zabytków wg stanu z grudnia 1956 r.), Gdańsk 1957, str 32:

MŁYN IX. Przy ul. Spacerowej 18. Najstarsza wzmianka z 1594 r. Był tu wówczas folusz. Od 1613 r. do dziś młyn zbożowy, poruszany obecnie wodą lub elektrycznością, w zarządzie Bydgoskich Zakładów Młynarskich. Budynek 4-kondygnacjowy z XIX w., parter być może starszy; przebudowany i rozbudowany. Zachowany wielki staw, tama i 2 przepusty.

Franciszek Mamuszka, Jerzy Stankiewicz, Oliwa. Dzieje i zabytki, Gdańsk 1959, str 88:

MŁYN IX, położony przy ul. Spacerowej 18. Czynny był już w 1594 r. jako folusz i należał do wójtów klasztornych. Konwent wykupuje go w 1613 r. i zamienia na młyn zbożowy, czynny do dziś i poruszany obecnie wodą i prądem elektrycznym. Budynek 4-kondygnacjowy; jego obecna postać pochodzi z rozbudowy starszego obiektu, którą przeprowadzono w 1874 r. (fot. 34). Zachowany wielki staw, tama, po której biegnie ulica Spacerowa i 2 upusty.


Franciszek Mamuszka, Oliwa. Okrucy z dziejów, zabytki, Gdańsk 1985, str. 117:
Na obszarze Doliny Oliwskiej czynne były 4 młyny. Z jednego pozostał przy ul. Kwietnej 29 dworek z przełomu XVIII i XIX w., tama, staw i budynek młyński, zaadaptowany na mieszkanie. Pracuje nadal przy ul. Spacerowej 18 zmodernizowany młyn zbożowy, czynny na tym miejscu od 1613 r., rozbudowany w 1874 r. W 1594 r. istniał już tutaj folusz.

Adam Kromer, Oliwa, Gdańsk 2007, str 222-223 (za zgodą autora):

Ostatni z młynów (Młyn IX) powyżej zabudowań klasztornych pracuje do dnia dzisiejszego, choć obecnie korzysta z napędu elektrycznego. Zakład funkcjonował już pod koniec XVI wieku jako folusz. W 1613 roku został wykupiony przez cystersów i przystosowany do mielenia zboża. Pochodzący z 1874 roku, przebudowywany później kilkakrotnie budynek młyna (ul. Spacerowa 18) należy do najbardziej charakterystycznych budowli Oliwy. Zachował się też duży staw młyński rozlewający się u podnóża Pachołka, choć jego część zasypano w latach osiemdziesiątych w ramach przebudowy drogi. Groblą stawu biegnie bowiem ulica Spacerowa, co zresztą powoduje niemałe problemy komunikacyjne, gdyż wylotowa droga z Oliwy musi się zmieścić na wąskim moście, a jezdnia w kilku miejscach niebezpiecznie zbliża się do murów zabytkowych budynków.