Start  ›  Artykuły  ›  Odkrycia archeologiczne w Oliwie  ›



Najwcześniejszy poznany dotąd ślad zamieszkania Oliwy pochodzi z epoki brązu. Jest nim przechowywany w Krakowie tak zwany "skarb oliwski" pochodzący najprawdopodobniej z piątego ostatniego okresu brązu (800-650 lat p.n.e.), składający się z brązowego miecza i dwóch bransolet. Przedmioty te wykonane zostały przez ludność prasłowiańską stanowiącą tak zwaną grupę kaszubską kultury łużyckiej (III, IV i V okres brązu - 1200-650 p.n.e.).

W Oliwie znaleziono również przedmioty z epoki żelaza i kultury wschodnio-pomorskiej (700-300 lat p.n.e.). Wykopaliskiem z tego okresu, na które natrafiono w 1873 roku jest zespół pięciu grobów skrzynkowych wykonanych wg wzorów etruskich zbudowanych z kamiennych płyt mieszczących popielnice w tym trzy twarzowe z prochami spalonych zmarłych znalezionych na wzniesieniu przy ul. Polanki. Podobnych odkryć z epoki żelaza dokonano przy ulicy Abrahama, ul. Noakowskiego, w pobliżu drogi do Osowej, na jednym ze wzniesień góry Pachołek oraz na terenie szpitala Marynarki Wojennej. Znaleziono również ślady osad w ogrodzie przy ul. Noakowskiego, na ul. Tysiąclecia, w pobliżu toru kolejowego przy ul. Piastowskiej i nieopodal drogi prowadzącej do Owczarni.
Ludność na tym terenie przetrwała mimo wielu najazdów, na co wskazuje odkrycie całej osady z chatami o konstrukcji słupowej oraz odkryte ślady ognisk, żarna kamienne, płaski talerz i wykopaliska ceramiki wzorowanej na łużyckiej.





Przejściowy pobyt u ujścia Wisły w wiekach I-IV naszej ery germańskich plemion Gotów i Gepidów (kultura wielbarska), którzy przenieśli się później w rejon Morza Czarnego jedynie podporządkował potomków nadbałtyckich Wenetów, których wymienili starożytni pisarze: Pliniusz (23 - 79 n.e.), Tacyt (55 - 120 n.e.) i Ptolemeusz (ok. 100-168 n.e.) a późniejsi pisarze uznali ich za Słowian. Z tego okresu (okres Rzymski - początek n.e.-375 n.e.) pochodzi odkryte w Oliwie cmentarzysko położone na rozwidleniu dróg do Chwaszczyna i Owczarni bogate w ceramikę, broń, ozdoby i różne przedmioty codziennego użytku.

Wędrówki ludów w V i VI wieku n.e. wywołane najazdem Hunów nie zdołały też usunąć Pomorzan znanych podczas panowania pierwszych Piastów. Na Pomorzu przebywały wówczas luźne grupy ludności skandynawskiej, czego dowodzą odkrycia w pobliskim Kiełpinie, oraz przekazy z końca VI wieku bizantyjskiego kanonika.
Ze wczesnego średniowiecza (V-X wiek) pochodzi odkryta w okolicy Młyna II (Konradshammer) osada znajdująca się po wschodniej stronie dawnej posiadłości na granicy Jelitkowa i Przymorza.





Zestawił Piotr Leżyński


Literatura:
Chlebowski Bronisław, "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego..." Warszawa 1886 (str. 803)
Cieślak Edmund (praca zbiorowa), "Historia Gdańska", Tom I, Gdańsk 1978, 1985 (str. 27-38, 61, 77)
Jażdżewski Konrad, "Gdańsk średniowieczny w świetle wykopalisk", Gdańsk 1961 (str. 7-10)
Kilarski Maciej, Franciszek Mamuszka, Jerzy Stankiewicz, "Oliwa (Wykaz zabytków...)", Gdańsk 1957 (str. 6)
Klamann Edward, Stanisław Podgórczyk, "Gdańsk-Oliwa. Informator turystyczny", Gdańsk 1981 (str. 6-7)
Lissauer Abraham, "Beiträge zur westpreussischen Urgeschichte", Danzig 1874 (str. 8-15, tab. II-IV)
Mamuszka Franciszek, "Kaszubi oliwscy", Gdańsk 1980 (str. 9-10)
Mamuszka Franciszek, "Kronika życia Polskiego w Sopocie", Gdańsk 1990 (str. 3-16)
Mamuszka Franciszek, "Oliwa", Gdańsk 1953 (str. 5-6)
Mamuszka Franciszek, Stankiewicz Jerzy, "Oliwa - Dzieje i zabytki", Gdańsk 1959 (str. 7)
Mamuszka Franciszek, "Oliwa - Okruchy z dziejów, zabytki", Gdańsk 1985 (str. 13)
Nieczuja, Ziemięcki, "Rozbiór dzieła J. N. Sadowskiego...", Warszawa 1878 (str. 65)
Ossowski Gotfryd, "Mapa archeologiczna Prus Zachodnich...", Kraków 1881 (str. 90)
Waga Tadeusz, "Pomorze w czasach przedhistorycznych", Toruń 1934 (str. 44, 50, 60)

Początek strony.