Start  ›  Firmy, Hotele, Restauracje  ›  Zakłady Mechaniki Precyzyjnej  ›

Zakłady Mechaniki Precyzyjnej - ul. Beniowskiego 5.

Początek ZMP w Gdańsku sięga 1952 roku, gdy spółdzielnię ”Student” przeniesiono z ul. Lendziona do centrum Wrzeszcza (ul. Jaśkowa Dolina 5 - Obecnie "Manhattan").

Co najmniej od 1963 roku ZMP kształciły przyszłych i byłych pracowników w szkole znajdującej się przy ul. Klinicznej 1C w Gdańsku-Wrzeszczu. Najprawdopodobniej już w 1954 roku w tym budynku umiejscowiona była lakiernia (Facebook: Jerzy Bakul...) oraz dział konstrukcyjny. W 1981 roku odbywała tam praktykę zawodową pani Ewa Gajda.

W Oliwie Zakłady Mechaniki Precyzyjnej rozpoczęły produkcję od wykonania 18 wag analitycznych w listopadzie 1954 roku. W okresie PRL (1952-1989) wcielone zostały, jako ”Mera-Wag” do zjednoczenia ”Mera” (maszyn matematycznych, później maszyn cyfrowych). Firma produkowała znane i cenione na świecie oraz w RWPG wagi precyzyjne (niektóre posiadały wyświetlacz lampowy - wniosek patentowy z 1978 r.) i równie docenianą aparaturę powietrzną dla płetwonurków. W latach 1960-1965, jak pisał Dziennik Bałtycki (20.10.1965), firma eksportowała do 30 krajów świata 40% swej produkcji a zamówienia przyjmowano już na 1967 rok. Był to w tym czasie jedyny zakład w Gdańsku „wytypowany” do produkcji eksportowej i jeden z 40 w kraju. W 1973 roku w zakładzie pracowało 1080 osób.

W 1975 roku do "Mera-Wag" w Oliwie został przyłączony Zakład Automatyki Okrętowej "Meramont" z Gdańska. W hali produkcyjnej przy ul. Śnieżnej planowano utworzenie wydziału dla wykonawstwa prototypowych urządzeń technologicznych do produkcji magnetofonów. 11 lutego 1981 r. Minister Przemysłu Maszynowego podjął decyzję przyłączenia Zakładu "Meramont" do Zakładów Systemów Automatyki w Poznaniu.

Od około 1973 roku ”Mera-Wag” zaczął kształcić w ZSZ przy CKUMiE w Gdańsku przyszłą załogę w kierunkach mechanicznych, a od 1975 również elektronicznych, kontynuując kształcenie do 1991 roku (koniec ostatniego roku rozpoczętego 1988).

ZMP ”Mera-Wag” zlikwidowane zostały w ostatnich latach rządu Edwarda Gierka (1979/1980 r.) gdy zakład zatrudniał około 1200 osób. Sprzedano wówczas licencję dobrze prosperującego zakładu do Republiki Federalnej Niemiec (jeśli nie wiadomo o co chodzi to chodzi o ”zielone” od konkurencji - tak ogólnie była jeszcze przez długi czas oceniana sprzedaż zakładu).

Zakład wyprodukował m.in. (w nawiasach daty występowania) wagi analityczne: WA-21 (1965, 1974), WA-31 (1959, 1972), WA-33 (półautomatyczna), WA-34 (1971), WP-11 (1957), EWA-1, waga eletroniczna AWS-60 (1971), wagi typoszeregu WS-20 (1973, 1975), kompas: główny KG-2 (1972), łodziowy KŁ-1 (1971, 1972), peryskopowy KP-2 (1972), stołowy KT1 (1972), logi metryczne z powtarzaczem elektrycznym: LGE-6 (1971, 1972), LGE-61 (1974), aparaty do pływania podwodnego: P-22/R7 "Kajman" (1979), R-8 "Marlin” (1979), "Mors", "Neptun", maszyny dziewiarskie: OA-21 (1968), MD-2 (1967), MD-22 (1985), MD-23 (1987), "Kaszubska".

W rekompensacie stworzono ”nową” firmę: Zakłady Mechaniki Precyzyjnej ”Unitra-Magmor” należącą do stowarzyszenia firm elektronicznych ”Unitra”. W trójmieście działały w tym czasie trzy takie duże firmy elektroniczne: ”Unimor” w Gdańsku, ”Telmor” we Wrzeszczu i ”Radmor” w Gdyni.
Firma ”Magmor” produkowała od przełomu 1979/1980 roku czterościeżkowe magnetofony szpulowe typu ZK140T(M) (T - tranzystorowy) na licencji firmy Grundig. Produkcja ta była lustrzanym odbiciem firmy Kasprzak z Warszawy, która od początku lat siedemdziesiątych produkowała magnetofony lampowe typu ZK120 (później ZK125 i ZK140 - Grundig używał nomenklaturę TK).
Ze względu na swą wcześniejszą specyfikę ”Magmor” posiadał dobrze wyposażone działy techniczne, w których produkowano mechaniczne części magnetofonu (WN - narzędziowy, W1 - mechaniczny, W3 - wtryskarek oraz galwanizernia, ślusarnia i hartownia). Od co najmniej 1972 do 1991 roku na terenie zakładu znajdowało się również przedszkole.
Taśmę produkcją (”kierat”) magnetofonu szpulowego typu ZK140T(M) umiejscowiono na 1 piętrze w budynku stojącym wzdłuż ul. Beniowskiego (W2). Od strony ulicy montowano w korpusy mechanizm, a naprzeciw elektronikę lutując do niej wiązki przewodów. Dalej magnetofony uruchamiano, testowano i na końcu pakowano gotowy wyrób.
W tej samej hali w pobliżu łącznika z budynkiem dyrekcji od strony dziedzińca rozpoczęto w latach 1982-1983 produkcję magnetofonu kieszonkowego (dyktafonu) M101. W głębi zakładu w parterowej hali montowano w tym samym czasie mechanizmy (”werk”) do magnetofonu ”Finezja” (M551S) w całości produkowanego przez zakłady w Lubartowie.
W latach osiemdziesiątych ”Magmor” produkował jeszcze odtwarzacze i magnetofony: P211 (odtwarzacz samochodowy), MSD1402, MSD1403 i MSD5220.

Miesięcznik Radio Elektronik nr 10-1983 r. (przegląd schematów):Magnetofon M101, produkowany w Zakładach Mechaniki Precyzyjnej UNITRA-MAGMOR w Gdańsku, jest dwuścieżkowym, monofonicznym magnetofonem przeznaczonym do zapisywania i odtwarzania sygnałów fonicznych przy użyciu kaset Compact 60 z taśmą żelazową Fe2O3. Jest on najmniejszy z dotychczas produkowanych seryjnie magnetofonów w Polsce.

Miesięcznik Radio Elektronik nr 11-1986 r. (przegląd schematów):Magnetofony MSD-1402 i MSD 1403 produkowane w Zakładach Mechaniki Precyzyjnej UNITRA-MAGMOR w Gdańsku są wysokiej klasy sieciowymi kasetowymi magnetofonami stereofonicznymi typu DECK, przeznaczonymi do odtwarzania i zapisu dźwięków na taśmach żelazowych, żelazowo-chromowych i chromowych w kasetach typu COMPACT C-60 i C-90.

Miesięcznik Radio Elektronik nr 11-1987 r. (przegląd schematów):Magnetofon MSD 5220 produkowany w ZMP UNITRA-MAGMOR w Gdańsku jest stereofonicznym magnetofonem typu DECK, przeznaczonym do zapisywania i odtwarzania sygnałów fonicznych z żelazowych, żelazowo-chromowych i chromowych kaset magnetycznych, umieszczanych w kasetach COMPACT C-60 i C-90. Magnetofon ten może współpracować ze wszystkimi wzmacniaczami m.cz. i odbiornikami radiowymi, mającymi standardowe wejścia i wyjścia.

Już w 1985 roku rozpoczęły się zabiegi o przejęcie zakładu "Unitra-Magmor" w Gdańsku Oliwie przez "Mera-Błonie". W latach 1989-1990 zakład ”Unitra-Magmor” wcielony został ponownie do grupy ”Mera” (”Mera-Magmor”) i następnie włączony w skład zakładów ”Mera-Błonie”, oddział w Gdańsku Oliwie, co doprowadziło w rezultacie do zaniechania produkcji w sierpniu 1991 roku. Niewielka część z wykwalifikowanych pracowników znalazła zatrudnienie w powstałej w 1991 roku firmie zajmującej się usługami galwanicznymi - GALMEX Sp. z o. o., która w latach 1991-1994 mieściła się na terenie zakładu.

30 dni nr 4(42) lipiec-sierpień 2002 (str. 41-45):Bramę Zakładów Mechaniki Precyzyjnej zamknęła pani Teresa Jakonis jako ostatni pracownik, a stało się to 3 września 1992 roku.

"Umitra Magmor" wyprodukował m.in.: magnetofony szpulowe ZK140T(M), dyktafon kieszonkowy M101, odtwarzacz samochodowy P211, magnetofony kasetowe: MSD402, MSD403, zestaw audio składający się z magnetofonu MSD5220 i wzmacniacza WS5220, terminal ekranowy AN-2000 (1986) - monitor z firmy "Unimor", mechanizm do drukarek mozaikowych D-110 w całości produkowanych przez "Mera-Błonie" (1986).

W dniu 16 lutego 1989 roku Prezydent Miasta Gdańska powołał do życia Międzynarodowe Targi Gdańskie z siedzibą przy ul. Beniowskiego 5. W 1994 roku MTG rozpoczęły swą działalność wystawniczą w przystosowanych, oraz nowo wybudowanych halach na terenie należącym niegdyś do Zakładów Mechaniki Precyzyjnej.
W 2002 roku w zeszycie nr 10 „Miasto jak ogród” napisano: "Rosną uciążliwości komunikacyjne związane z lokalizacją przy ul. Beniowskiego międzynarodowych Targów Gdańskich. – Już teraz brak jest miejsc parkingowych, wszędzie stoją samochody, a przecież to nie koniec – słychać wielokrotnie powtarzane obawy.
W kwietniu 2012 roku MTG przeniosły się do nowej siedziby w Letnicy a teren, który zajmowały (dwie działki - około 4,2 i 1,4 ha) próbowano sprzedać w pierwszej połowie 2012 roku za 65 mln zł. W grudniu 2013 roku podjęto kolejną (trzecią) próbę sprzedaży działek. Ostatecznie w 2014 roku teren ten sprzedano za 45 mln zł. firmie deweloperskiej Euro Styl, która wybudowała tu Osiedle IDEA.

Dokumentację pracowniczą Zakładów Mechaniki Precyzyjnej UNITRA-MAGMOR przechowuje Mazowiecki Urząd Wojewódzki, Oddział Archiwum w Otwocku.

Piotr Leżyński


Zobacz:
Dziennik Bałtycki z 07.10.1964 roku
Dziennik Bałtycki z 20.10.1965 roku
Biuletyn MERA, Warszawa 1971, str. 14-20
ZMP 1972-1974 (Biblioteka Cyfrowa Politechniki Śląskiej)
Instrukcja obsługi wagi typoszeregu WS20 (1973)
Dziennik Bałtycki z 14.04.1973 roku
Patent z 1976 roku
Patent z 1981 roku
Patent z 1984 roku
Kronika filmowa z 1987 roku
30 dni nr 4(42) lipiec-sierpień 2002, str. 41-45
30 dni nr 3(59) maj-czerwiec 2005, str. 68
Antoni Dutko, "Legendarny Zakład Mechaniki Precyzy...", 2007
Jerzy Bezpałko, Mera Błonie, 2010. (PTI)
Niezależny ruch młodzieżowy w Gd. w latach 1981–1989, 2012
Czy uda się sprzedać tereny MTG na Przymorzu?, 2013
Deweloper kupił dawne tereny Targów Gdańskich, 2014
Solidarność Walcząca w dokumentach, 2016

Zakład Mechaniki Precyzyjnej - Precision Enginieering Works
Zakłady Mechaniki Precyzyjnej Gdańsk, Wikipedia
Unitra Magmor, Wikipedia


30 dni nr 4(42) lipiec-sierpień 2002, str. 43.


Anglojęzyczny folder reklamowy klubu studenckiego Żak, wydany w 1967, w środku niespodzianka w postaci reklamy nieistniejących Zakładów Mechaniki Precyzyjnej przy ulicy Beniowskiego.
Zbiory Kuby Kowalskiego (Facebook: Dawne Przymorze).


Zbiory Kuby Kowalskiego (Facebook: Dawne Przymorze).



Zbiory Krzysztofa Gryndera.



Zbiory Kuby Kowalskiego (Facebook: Dawne Przymorze).


Ze strony "Nasza Klasa" (Barbara). Rok szkolny 1967-1970.


Ze strony "Nasza Klasa" (Barbara). Rok szkolny 1967-1970.


Ze strony "Nasza Klasa" (Romuald). Rok szkolny 1974-1977.


Na fot. Ewa Gajda kreślarka działu konstrukcyjnego.


13.12.2013 - www.Trojmiasto.pl (mat. GARG).


Brama zakładu około 2013 roku - Google Maps.

Wspomnienia (1 wrzesień 1980 – 31 sierpień 1983).

Warsztaty szkolne.


Trafiłem do firmy ”MAGMOR” z ZSZ Morskiej Obsługi Radiowej Statków (MORS - z kierunku monter aparatury radiowo telewizyjnej) mieszczącej się w Gdyni Orłowie. Był to ostatni rok tego kierunku i część (około 30-40%) uczniów musiała we własnym zakresie załatwić sobie praktykę zawodową. Większość z nich praktykowała w prywatnych serwisach, z czego zbytnio nie była zadowolona (głównie ilość godzin pracy). Ja na szczęście miałem sąsiadkę pracującą w zaopatrzeniu na stanowisku kierowniczym w ówczesnej firmie ”MAGMOR”.
Tam we wrześniu 1980 roku pomyłkowo skierowano mnie do praktykowania mechaniki w hali w głębi zakładu. Pracowałem przy wytłaczarkach podzespołów i przy końcowym toczeniu (raczej wyrównywaniu brzegów) talerzy mechanizmu magnetofonu ZK140T. Po niecałym miesiącu z nudów zacząłem trochę regulować tymi gałkami w tokarce i po wytoczeniu jakiejś ilości dla mnie fantazyjnych wzorów na talerzach zrobiła się mała afera ("zmarnowałem materiał i pracę innych osób"). Wówczas trafiłem, w końcu, do warsztatów elektronicznych.
Warsztaty te znajdowały się w baraku zaraz za budynkiem głównym stojącym wzdłuż ul. Śląskiej. Stała tam maszyna automatycznie przycinająca przewody na zadaną długość, odizolowująca końcówki oraz licząca ilość przyciętych przewodów. Spinano je w wiązki po 100-500 szt. Maszyna zresztą jak na te czasy była bardzo nowoczesna, choć wykonywana praca zdawała się być żmudna.

Piotr Leżyński


Magnetofon szpulowy ZK 140T(M).


Kasetowy odtwarzacz samochodowy P211.


Magnetofon kasetowy MSD 1402, 1405.

Początek strony.